RECEP ÖZDEMİR KÖŞE YAZISI
Çiftçi – köylü, milletin efendisi mi kölesi mi? Siz karar verin
80’Li yıllarda Trabzon’dan, Erzurum’dan, Mardin’den vb. şehirlerden hareket edip İstanbul’a, Ankara’ya, İzmir’e gelen arabaların bagajları turşu bidonları, fasulye – nohut – pirinç çuvalları, hatta sulandırılıp yoğurt yapılan süzme torbalarıyla dolu olurdu. Şehirlerarası kitle ulaşım araçları yolcuların yanında kargo araçları vazifesini de görürdü.
Uzun yıllar okullarımızda çocuklarımıza tarım alanında dünyada kendi kendine yeten ender ülkelerden birisi olduğumuz anlatılırdı. Atatürk’te çalışan, üreten, çiftçinin, köylünün hakkını teslim etmek için ‘Köylü, milletin efendisidir.’ Diyerek ter akıtanı, üreteni ödüllendirmek istemiştir.
Bugün sahaya baktığımızda ter akıtanın, üretenin durumu nedir? Bunu örneklerle anlatmaya çalışalım. Önce bölgemizin temel geçim kaynağı, çocuklarımızın, soframızın aşı fındıktan başlayalım. Geçen yıl fındığın taban fiyatı 200 TL açıklandı kısa sürede 300 TL’yi gördü. Hatta daha da çıktı. Sonra hızla inmeye başladı 150-160 bandında durdu. Bu yıl taban fiyat 255 TL olarak açıklandı ancak serbest piyasada bu rakamı hiç göremedi. Şu an da 140 TL civarında bu duruma müdahale edileceği devletin koyduğu taban fiyatın altında kimsenin fiyat belirleyemeyeceği dillendirildi ancak uygulamada tık yok. Üretici kaderine terk edildi.
Geçen yıl çiftçilerin temel girdisi mazot (motorin) bu zamanlarda ortalama 52.35 TL idi şuanda 96.73 TL civarında artış oranı %84,8 oranında kısaca temel girdi mazotta %80’inin üstünde artış olmuş. Gübre ilaç vb girdilerde de hatırı sayılır artışlar oldu. Hal böyle iken çiftçinin ürettiği ürünlerde taban fiyat geçen yıl ne kadar bu yıl ne kadar olarak açıklandı.
2025 – 2026 Ürünlerin Fiyat Karşılaştırması
Ürün 2025 fiyatı 2026 fiyatı Değişim
Buğday (TMO) 13,50 TL 16,50 TL +%22,2
Fındık (Levant kalite, TMO) 195 TL 250 TL +%28,2
Mısır (TMO/borsa) 11,30 TL 14,82 TL +%31,2*
Kırmızı mercimek (üretici) 45,88 TL 47,00 TL +%2,4
Mazot (litre) 52,35 TL 96,73 TL +%84,8
Tarla – Market Farkı
Ürün Üretici fiyatı Market fiyatı Fiyat farkı Market/üretici
Fındık (iç) 370 TL 1.081,56 TL 711,56 TL 2,92 kat
Kırmızı mercimek 47 TL 75,45 TL 28,45 TL 1,61 kat
Yeşil mercimek 25,57 TL 80,52 TL 54,95 TL 3,15 kat
Nohut 33,11 TL 88,22 TL 55,11 TL 2,66 kat
Kuru fasulye 64,79 TL 95,16 TL 30,37 TL 1,47 kat
Patates 14 TL 34,40 TL 20,40 TL 2,46 kat
Kuru soğan 15,25 TL 33,13 TL 17,88 TL 2,17 kat
Domates 19,10 TL 54,44 TL 35,34 TL 2,85 kat
Elma 21,66 TL 73,20 TL 51,54 TL 3,38 kat
Pirinç 53,75 TL 97,73 TL 43,98 TL 1,82 kat
Tabloya dikkatlice baktığımızda tarım ürünlerindeki yıllık artış miktarının girdilerin fiyatındaki artışın ve hayatımızı etkileyen enflasyonun çok altında kaldığını görmekteyiz.
İkinci tabloda da tarladaki ürünlerin tarla fiyatı ile raf fiyatı arasındaki farkı görüyoruz. Dikkat edilirse harmanda 25,57 TL olan yeşil mercimek rafta 80,52 TL fark %214, üreticide 370 TL olan iç fındık markette ortalama 1.081 TL fark %292 bu durum diğer ürünlerde de aynı kısaca üreticinin, çiftçinin alın teri, emeği birileri tarafından sömürülüyor. Şuana kadar bu duruma kimsede dur diyemedi veya demedi.
Köylü, çiftçi üretmezse ne kadar paranız olursa olsun karşılığı olmaz aç kalırsınız. Bu tabloya baktığımızda çiftçi, köylü milletin efendisi mi kölesi mi siz karar verin.
