KENAN TİRYAKİ KÖŞE YAZISI

Futbolu başarı üzerine inşa ederken

Geçmişin başarıları mı, oyuncuların potansiyeli mi yeni başarıları tetikler…
Ülkemizde Futbol da gerek üst yapılarda gerekse altyapılarda en büyük yanılgılardan biri, geçmişte kazanılmış şampiyonlukları gelecekteki başarının garantisi olarak görmektir.
Turnuvalar da, hazırlık maçlarında ve gerekse lig kategorilerinde, yerel ve ulusal şampiyonluklar elbette birer sportif sonuçtur.
Ancak asıl soru şudur: Bu başarılar elde edilirken kaç oyuncunun gelişimine yatırım yapıldı, kaç oyuncunun potansiyeli doğru değerlendirildi ve kaç genç, yetişkin futboluna hazır bir şekilde taşındı?
Futbolda kazanılan başarılar ile futbolcu yetiştirmek aynı şey değildir. Şampiyonluk uğruna gözden kaçırılan gelişim, bazı antrenörler, küçük yaşlardan itibaren müsabaka sonuçlarını ve şampiyonlukları merkeze alarak kendi başarı hikâyelerini oluştururlar.
Oyuncuların fiziksel, teknik ve taktik açıdan o gün görünen performanslarından yararlanarak sonuç almaya odaklanırlar. Sorun, ülkemizde, şampiyonluk kazanmak değildir. Sorun, şampiyonluk kazanırken, genç oyuncuların gelişimini ikinci plana atmaktır.
Bazı antrenörler için sonuç odaklı yaklaşımda oyuncu, çoğu zaman antrenörün başarı hedeflerine ulaşmasını sağlayan bir araç olarak görülür.
Bu anlayış belki kısa vadede başarılı sonuçlar doğurabilir. Fakat oyuncunun bireysel gelişimini, yaratıcılığını ve oyun zekâsını sınırlama riski taşır.
Bazı Oyuncular kendi futbolunu geliştirmek yerine antrenörün başarı modelini gerçekleştirmeye çalışırlar.
Böylece oyuncu donanımına yapılması gereken yatırımın yerini, takımın o günkü performansına ve skoruna yapılan yatırım alır. Oyuncuların üzerine basarak yükselen bir başarı anlayışı, oyuncunun geleceğini güvence altına alamaz.
İster profesyonel tekim oyuncusu olsun ister amatör isterse altyapı, oyuncuların fiziksel, biyolojik, bilişsel, psikolojik, sosyal ve oyunsal özellikleri dikkate alınmalıdır.
Özellikle önceki yıllarda düzenli ilerleyen bir oyuncunun performansında dalgalanmalar görülmesi, tek başına gelişiminin durduğu veya potansiyelinin yetersiz olduğu anlamına gelmez.
İşte tam bu noktada antrenörün bilgisi, sabrı ve pedagojik yaklaşımı önem kazanır. Oyuncuların gelişim sürecini anlamadan yalnızca mevcut performansına göre karar vermek; onu erken yaşta etiketlemek, gözden çıkarmak veya gelişim fırsatlarından mahrum bırakmak anlamına gelebilir.
Profesyonel futboluna eksik donanımla ulaşan oyuncuların bir kısmı, yetişkin futbolunun gerektirdiği oyun anlayışına, karar verme becerilerine ve psikolojik dayanıklılığa yeterince hazırlanamamış olabilir.
Bu durum yalnızca oyuncunun yetersizliğiyle açıklamak, eğitim sürecindeki sorumlulukları görmezden gelmektir.
Geçmişte kazanılmış şampiyonluklar, antrenörlerin mesleki hafızasında değerli bir yer tutabilir. Ancak geçmişteki başarılar, bugünkü eğitim kalitesinin veya gelecekte yetiştirilecek oyuncuların niteliğinin tek başına kanıtı değildir.
Maziyle yaşayan antrenör, geçmişte elde ettiği sonuçları bugünkü kararlarının ölçütü hâline getirdiğinde değişen oyuncu ihtiyaçlarını fark etmekte zorlanabilir. Önceki yılların başarılarını tekrarlamaya çalışırken elindeki oyuncu grubunun özelliklerini, bireysel farklılıklarını ve gelişim ihtiyaçlarını gözden kaçırabilir.
Üstelik geçmiş başarıların yarattığı beklentiler, oyuncular ve antrenörler üzerinde duygusal baskı oluşturabilir. Her sezon aynı sonuçları elde etme isteği, eğitim sürecinin gerektirdiği sabrı azaltabilir. Gerçeklerle yüzleşmek yerine eski başarıların arkasına sığınmak ise sorunların çözümünü geciktirir.
Gerçek futbol oyuncunun yalnızca bugün ne yaptığıyla değil, uygun eğitim koşullarında neler geliştirebileceğiyle de ilgilenir. Oyuncunun gelişim seyri, öğrenme hızı, karar verme kalitesi, teknik becerileri, oyun anlayışı, psikolojik ihtiyaçları ve bireysel farklılıkları birlikte ele alınmalıdır.
Bilimsel bilgi, gözlem ve sistematik değerlendirme süreçleri bu noktada önemli araçlardır. Biyolojik olgunlaşma ile kronolojik yaş arasındaki farklılıklar dikkate alınmalı; oyuncuların gelişimleri düzenli aralıklarla izlenmeli ve kararlar mümkün olduğunca objektif ölçütlere dayandırılmalıdır.
Sonuç olarak, başarılar geçicidir, başarı yolunda gelişim yolculuğu esastır.
Antrenörlerin oyuncularını kendi başarı endeksi yolunda feda etmek değil; onları futbolun ve hayatın gerektirdiği becerilerle donatmaktır.
Hangi yaş kategorisi olursa olsun, kategorisinde elde edilen başarı, o başarının süreceğini ve devam edeceğini garanti etmez.
Bu nedenle antrenörler geçmişteki başarılarını bir üstünlük belgesi olarak taşımak yerine, bugünkü eğitim süreçlerini sorgulamalıdır. Hangi oyuncuyu nasıl geliştirdiklerini, hangi fırsatları sunduklarını ve hangi potansiyelleri gözden kaçırdıklarını değerlendirmelidirler.
Çünkü asıl mesele, geçmişte neler kazanıldığı değil; oyuncuların gelişim yolculuğunu nasıl geçirdiği ve geleceğe ne kadar donanımlı taşındığıdır.
Elde edilmiş başarılar, gelecekte geçmişin hatıralarıyla inşa edilemez.
Başarılar gelecek nesillere bırakılan birer mirastır, yeni oyuncular ve yeni başarılar
Yeni yeni başarılara açık olmalıdır bu durumda hem oyuncular hem de oyun potansiyeli gelişir.
Esen kalın…